است در هر نقل و استنساخى به رسم اغلب نسخ خطّى دنيا چندين قدم از اصل خطّ مؤلّف دور افتاده بوده تا بدين حال حاليّه رسيده است . نسخه حاضره چنان كه گفتيم علاوه بر جلد سوّم جهانگشاى مشتمل است نيز بر دو رساله ديگر : يكى ذيل مختصر خواجه نصير الدّين طوسى بر جهانگشاى كه در دو نسخه ج ل نيز چنان كه گفتيم موجود است ( رجوع شود به به ص 635 - 636 ازين مقدمه ) . دوّم رساله ديگرى از تأليف خود مؤلف جهانگشاى علاء الدّين عطا ملك جوينى موسوم به تسلية الاخوان كه شرح آن و نقل فصولى از آن در مقدّمه ج 1 ص 38 - 42 و 60 - 62 مفصّلا گذشت و در آنجا گفتيم كه نسخه ديگرى ازين رساله در آخر نسخه ج نيز موجود است . نسخه ما نحن فيه به خطّ شكسته نستعليق و به قطع خشتى و داراى 153 صفحه است كه 120 صفحه آن از آن جلد سوم جهانگشا با ذيل خواجه نصير است و 33 صفحه ديگر رساله تسلية الأخوان . 13 - نسخهء س عبارت است از چاپ عكسى از جلد سوّم جهانگشاى فقط بدون دو جلد اوّل و دوّم كه آقاى سر دنيزن رس « 1 » مستشرق مشهور انگليسى از روى نسخهء خطّى بسيار قديمى كه متعلّق بوده به آقاى عبد الحسين شيبانى ( وحيد الملك سابق ) مقيم طهران عكس برداشته و آن را به طريقهء « فاك سيميل « 2 » كه نوعى از عمليّهء تكثير عكس نسخ است در سنهء 1931 ميلادى منتشر ساخته‌اند . اين نسخه بعد از نسخهء آ قديم‌ترين جميع نسخ جهان‌گشاست كه راقم سطور به دست داشته و تاريخ كتابت آن 10 شوال سنهء 690 است يعنى يك سال بعد از تاريخ كتابت نسخهء آ ( 689 ) و نه سال بعد از وفات مؤلّف كتاب ( 681 ) . و عين حكايت خطّ كاتب در آخرين صفحهء كتاب از قرار ذيل است : « و قد وقع الفراغ من تحريره يوم العاشر [ كذا ] من شهر شوّال لسنة تسعين و ستّمائة الهجريّة رحم اللّه من نظر فيه و دعا لكاتبه بالرّحمة و الغفران » . خطّ اين نسخه فوق‌العاده شبيه به خطّ نسخهء آ است و تاريخ اين نسخه نيز چنان كه گفتيم فقط يك سال بعد از تاريخ نسخهء آ است بنابراين هيچ مستبعد نيست بلكه به عقيدهء راقم سطور تقريبا قطع و يقين است كه كاتب هر دو نسخه يك نفر بوده است منتهى اينكه كاتب مزبور در آخر نسخهء آ نام خود را رقم كرده ( « على

--> ( 1 ) - Sir E . Denison Ross ( 2 ) - Facsimile .